Kleedtips in de praktijk

Waar komen ze vandaan? Prins Carnaval en de Raad van Elf

De priesterkoning Gudea van Sirgulla beschrijft een nieuwjaarsfeest in 2600 voor Christus in Babylon. Ook priester Berosus beschrijft dit feest rond het jaar 2000. Het heette Sacaea of Zagmukfeest.

Tijdens dit feest, dat plaatsvond aan het begin van de lente, mocht niemand werken en waren slaven en meesters gelijken of verwisselden zij zelfs van rol. Een optocht, met daarin een versierd pronkschip op wielen, gaat door de straten naar de tempel van Marduk. Aan de optocht doet een misdadiger mee die is verkleed als koning Zoganes. Aan het eind van het feest wordt hij gedood. Met dit offer kan het zondige volk het nieuwe jaar met een schone lei beginnen. Dit verklaart de herkomst van onze prins carnaval, die met carnaval gedurende korte tijd de officiele ambtsbekleders vervangt.

Geestelijken wilden de verschillende lentefeesten verbieden. De synode van Leptinae een vergadering van bisschoppen) stelde daarom in 742 een aantal stellingen op. Eén daarvan was: "Degene die meent dat men in februari de winter moet uitdrijven en daarbij allerlei minder gangbare manieren moet gebruiken is geen christen maar een heiden." Het verbieden van de vieringen hielp niet. Daarom nam de katholieke kerk de viering op in de kerkelijke kalender en liturgie op de synode van Benevento in 1091. Aswoensdag was vanaf dat moment de begindatum voor de vastentijd van veertig dagen. Hieraan voorafgaand mocht dan vastenavond worden gevierd.

Italië
Uit bewaard gebleven geschriften blijkt dat in Italië al rond het jaar 1000 carnaval werd gevierd, ook in de kloosters. Het was bijvoorbeeld een vast gebruik dat parochianen bij de pastorie op bezoek gingen en getrakteerd werden op vastenavondkoeken. Kardinalen reden soms mee op carnavalswagens en Paus Sixtus IV mengde zich rond 1450 in Rome onder het carnaval vierende yolk.

Frankrijk
Ook in Frankrijk vonden al tussen 1000 en 1500 narrenfeesten plaats. Hierbij werd soms de kerkelijke liturgie geparodieerd of werd een paus van de dwazen gekozen. Deze feesten werden georganiseerd door gekkengezelschappen; voorlopers van de Raad van Elf.

Duitsland
In de twaalfde eeuw kenden de Duitsers het woord 'vasnach'. Later heeft de katholieke kerk een 't' aan dit woord toegevoegd, waardoor het 'vastnacht' werd. Zo veranderde het zaaifeest (Faseln = rijke vruchten voortbrengen) in vastenavond.

Nederland
Ook in Nederland is uit geschriften gebleken dat al vanaf 1350 carnaval werd gevierd. Op verschillende plaatsen op verschillende manieren. Tijdens de contra-reformatie werd ook hier het veertigurengebed ingevoerd. Verkleden, dansen, kussen en spotten werd zelfs vergeleken met godslastering. Het protestantisme maakte met de beeldenstorm boven de grote rivieren een eind aan de carnavalsviering. Ondertussen heeft de kerk zijn verzet opgegeven. De nieuwe Prins Carnaval begint zijn ambtsperiode vaak met een Heilige Mis in de kerk.

Deze informatie is gebaseerd op een leestekst voor kinderen uit het boek 'Vastelaovend in Bliërick' van Gerrit Gommans (1981). Met dank aan Jo die ons de tekst mailde.